خونینترین ماه سال؛ گزارش نقض حقوق بشر در طول مهرماه ۱۴۰۴
26-اکتبر-2025
گروه خبری: آزادی بیان - اعدام - اقلیت های دیني - اقلیت های قومی - زنان - زندانیان - کارگران و اصناف -
نفس در قفس، ۴ آبان ۱۴۰۴؛گزارش حاضر به بررسی فاجعهبارترین موارد نقض حق حیات و سایر حقوق بنیادین بشر در جمهوری اسلامی ایران در مهرماه ۱۴۰۴ میپردازد. بر پایه دادههای مستند و تأییدشده مرکز آمار لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، در این ماه دستکم ۲۸۶ زندانی – از جمله شماری از زندانیان سیاسی، عقیدتی و امنیتی – در زندانهای مختلف کشور بهدست مقامات قضایی و امنیتی اعدام شدهاند. این رقم، بالاترین میزان اجرای حکم اعدام در چهار دهه اخیر است و نشاندهنده افزایش سیستماتیک استفاده از مجازات مرگ بهعنوان ابزار سرکوب و ارعاب عمومی است.
این موج گستردهی اعدامها در شرایطی رخ داده که حکومت با بحرانهای عمیق سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در داخل کشور و فشارهای فزاینده بینالمللی روبهرو است. افزایش اعدامها در مهرماه را میتوان بخشی از راهبرد امنیتی حکومت برای کنترل جامعه از طریق ایجاد رعب و وحشت دانست؛ اقدامی که مصداق آشکار نقض سازمانیافته و عامدانه حق حیات مندرج در ماده ۶ میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی است.
بسیاری از این اعدامها بهصورت گروهی و شتابزده و بدون رعایت اصول دادرسی عادلانه، دسترسی به وکیل مستقل، یا حداقل استانداردهای حقوق بشری انجام شدهاند. این روند، در عمل شکل سازمانیافتهای از قتل حکومتی است که با پوشش “اجرای قانون” صورت میگیرد. چنین اقداماتی نهتنها نقض فاحش قوانین بینالمللی است، بلکه بنا بر اصول بنیادین حقوق بشر، میتواند مصداق جنایت علیه بشریت تلقی شود.
در برابر این فضای سرکوب، موجی از مقاومت مدنی و اعتراضی در درون و بیرون زندانها شکل گرفته است. اعتصاب گسترده زندانیان واحد دو زندان قزلحصار در اعتراض به اعدامها، رژیم را ناگزیر به توقف موقت اجرای احکام اعدام در پروندههای مواد مخدر کرد؛ رویدادی که بیانگر تأثیر مقاومت جمعی و ادامهی مسیر کارزار «سهشنبههای نه به اعدام» حتی در سختترین شرایط سرکوب است.
در کنار آن، کارزار مستمر «سهشنبههای نه به اعدام» که تا کنون ۹۱ هفته پیاپی در ۵۲ زندان کشور ادامه یافته، در کنار اعتراضات خانوادههای زندانیان محکوم به اعدام، اعتصاب غذای زندانیان جرایم مواد مخدر، و تجمعات مستمر بازنشستگان، کارگران و دیگر اقشار اجتماعی، نشانهای از پایداری جامعه در مطالبه عدالت، آزادی و کرامت انسانی است.
در مجموع، مهرماه ۱۴۰۴ را باید نقطه عطفی در تشدید سرکوب خونین و همزمان گسترش مقاومت مدنی در ایران دانست؛ ماهی که بار دیگر ضرورت اقدام فوری جامعه بینالمللی برای توقف موج اعدامها، و پاسخگویی عاملان نقض حقوق بشر در جمهوری اسلامی را بهروشنی یادآور میشود.
مشروح گزارش:
جمع_بندی__نقض_حقوق_بشر_مهر_۱۴۰۴_