مرگ در سایه نقض قانون؛ کودک ۱۱ ساله قربانی بکارگیری در ایست بازرسی
30-مارس-2026
گروه خبری: کودکان -
نفس در قفس، دوشنبه ۱۰ فروردین ۱۴۰۵؛ یک کودک ۱۱ ساله که در ایست بازرسی بکار گرفته شده بود کشته شد.
به گزارش «نفس در قفس»، ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، علیرضا جعفری، کودک ۱۱ ساله و دانشآموز پایه پنجم ابتدایی، در جریان حضور در یک ایست بازرسی در اتوبان ارتش، بر اثر حمله پهپادی جان خود را از دست داد.
مادر وی در گفتوگو با روزنامه همشهری درباره این حادثه اظهار داشت: «در شب وقوع حادثه، پدر علیرضا به دلیل کمبود نیرو، فرزند ۱۱ ساله خود را همراه خود به محل ایست بازرسی برده بود.» وی همچنین افزود: «در این ایستهای بازرسی، معمولاً نوجوانان ۱۵ و ۱۶ ساله نیز در فعالیتهای عملیاتی مشارکت دارند.»
«نفس در قفس» پیشتر نیز در گزارشی به موضوع بهکارگیری افراد زیر ۱۸ سال در ایستهای بازرسی پرداخته بود. در همین راستا، رحیم نادعلی، معاون فرهنگی و هنری سپاه محمد رسولالله، اعلام کرده بود:
«نوجوانان و جوانان تمایل دارند در گشتهای اطلاعاتی و امنیتی و همچنین ایستهای بازرسی بسیج در سطح شهرها حضور پیدا کنند؛ از اینرو حداقل سن مشارکت در این طرح را به ۱۲ سال کاهش دادهایم.»
این رویه از منظر حقوق بینالملل، مصداق آشکار نقض حقوق کودک محسوب میشود. بهکارگیری کودکان در فعالیتهای امنیتی، انتظامی یا سیاسی، با اصل بنیادین «منافع عالیه کودک» در تعارض جدی قرار دارد.
بر اساس ماده ۳۲ و همچنین اصول مرتبط در کنوانسیون حقوق کودک، دولتها موظفاند از هرگونه بهرهکشی اقتصادی و نیز از مشارکت کودکان در فعالیتهایی که برای سلامت جسمی، روانی یا رشد آنان مضر است، جلوگیری کنند. همچنین در اسناد تکمیلی این کنوانسیون، بر منع بهکارگیری افراد زیر ۱۵ سال در درگیریها و فعالیتهای شبهنظامی تأکید شده است.
«نفس در قفس» پیشتر نیز هشدار داده بود که ایستهای بازرسی، بهویژه در شرایط امنیتی و در بستر ناآرامیهای اجتماعی، محیطهایی ذاتاً پرخطر محسوب میشوند. در چنین فضاهایی، احتمال بروز درگیری، اعمال خشونت، استفاده از سلاح و یا هدف قرار گرفتن توسط عوامل مختلف بهطور جدی وجود دارد؛ امری که حضور کودکان در این محیط ها را بهطور مضاعف مخاطرهآمیز و غیرقابل توجیه میسازد.