استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزار سرکوب مخالفان در شرایط جنگی و بحران داخلی
31-مارس-2026
گروه خبری: زندانیان -
نفس در قفس، سه شنبه ۱۱ فروردین ۱۴۰۵؛ خانم مای ساتو، گزارشگر ویژه حقوق بشر سازمان ملل متحد در امور ایران، در واکنش به گزارشهای منتشرشده درباره اعدام زندانیان سیاسی، از جمله پویا قبادی و بابک علیپور، نسبت به استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان، بهویژه در شرایط بحرانی و جنگی، ابراز نگرانی جدی کرد.
به گزارش «نفس در قفس»، ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، خانم ساتو اعلام کرد: «امروز گزارشهایی دریافت کردهام مبنی بر اینکه قوه قضائیه جمهوری اسلامی، اجرای احکام اعدام بابک علیپور و پویا قبادی را اعلام کرده است. با توجه به اختلال و قطعی مداوم اینترنت در کشور، هنوز امکان تأیید دقیق هویت افرادی که احکام درباره آنان اجرا شده یا در آستانه اجرا قرار دارند، فراهم نیست. با این حال، آنچه مسلم است، استفاده از مجازات اعدام بهعنوان ابزاری برای سرکوب مخالفان سیاسی در بحبوحه شرایط جنگی است.»
وی همچنین در اظهارات روز گذشته خود خاطرنشان کرده بود که از زمان آغاز درگیریها در ایران، دستکم شش مورد اعدام در شرایطی که دسترسی به اطلاعات بهواسطه قطع اینترنت بهشدت محدود بوده، ثبت شده است. به گفته او، از جمله این موارد، اعدام سه مرد مرتبط با اعتراضات سراسری دیماه ۱۴۰۴ بوده که روند دادرسی آنان با نقضهای جدی اصول دادرسی عادلانه، از جمله محرومیت از دسترسی مؤثر به وکیل و رسیدگی شفاف، همراه بوده است.
گزارشگر ویژه سازمان ملل همچنین اعلام کرد که در خصوص پروندههای اکبر (شاهرخ) دانشورکار و سید محمد تقویسنگدهی، به همراه سایر کارشناسان حقوق بشر سازمان ملل، طی مکاتبهای فوری با مقامات جمهوری اسلامی ایران، خواستار توقف اجرای احکام اعدام و رعایت تعهدات بینالمللی ایران در حوزه حقوق بشر شده است.
بر اساس این گزارش، همزمان با تشدید فضای امنیتی در کشور، گزارشهایی مبنی بر اجرای احکام اعدام علیه دستکم چهار زندانی سیاسی وابسته به یک گروه اپوزیسیون منتشر شده است؛ اقدامی که به نظر میرسد با هدف ایجاد فضای رعب و ارعاب عمومی و جلوگیری از شکلگیری اعتراضات اجتماعی صورت گرفته باشد. این اقدامات در شرایطی انجام میشود که کشور با تنشهای نظامی و بحران داخلی مواجه است.
از سوی دیگر، «نفس در قفس» پیشتر گزارش داده بود که در پی یورش نیروهای امنیتی به بند ۴ زندانیان سیاسی در زندان قزلحصار، شماری از زندانیان بهصورت اجباری و بدون اطلاعرسانی رسمی به مکانهای نامعلوم منتقل شدهاند. اسامی برخی از این زندانیان عبارت است از: سعید ماسوری، افشین بایمانی، حمزه سواری، بابک علیپور، علی معزی، وحید بنیعامریان، پویا قبادی، میثم دهبانزاده، سپهر امامجمعه، لقمان امینپور، ابوالحسن منتظر، رضا محمدحسینی، آرشام رضایی، حسین رمضانی، احمدرضا حائری، علی یونسی و اکبر باقری.
نگرانیها زمانی افزایش مییابد که گزارشها حاکی از آن است که برخی از این افراد، از جمله وحید بنیعامریان و ابوالحسن منتظر، که در ارتباط با پرونده چهار زندانی سیاسی اعدام شده، به اعدام محکوم شدهاند، به همراه سایر زندانیان به مکانهای نامعلومی منتقل شدهاند و خطر اجرای قریبالوقوع احکام اعدام آنان وجود دارد.
مجموعه این تحولات میتواند نشاندهنده نقض گسترده تعهدات بینالمللی جمهوری اسلامی، از جمله تعهدات ناشی از میثاق بینالمللی حقوق مدنی و سیاسی، بهویژه در زمینه حق حیات، منع شکنجه و رفتارهای غیرانسانی، و تضمین دادرسی عادلانه باشد.