نفس در قفس، یکشنبه ۲۴ آبان ۱۴۰۵؛ گزارش‌ها از تشدید شکنجه، محرومیت از خدمات درمانی و سرکوب زندانیان سیاسی در زندان‌های ایران حکایت دارد. زندانیان سیاسی محبوس در زندان شیبان اهواز با ضرب‌وجرح، محرومیت از آب آشامیدنی، غذا و دارو و انتقال تنبیهی به سلول‌های انفرادی مواجه‌اند. هم‌زمان، وضعیت زندان‌های تهران بزرگ و دستگرد اصفهان و دیگر زندان‌های کشور نیز از تداوم خشونت، شرایط نامناسب نگهداری، محرومیت‌های درمانی و برخورد تنبیهی با زندانیان معترض حکایت دارد؛ اقداماتی که مسئولیت مستقیم آن بر عهده سازمان زندان‌ها و دیگر نهادهای مسئول نگهداری از زندانیان است.
به گزارش «نفس در قفس»، ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، روز شنبه ۲۳ آبان، اطلاعات منتشرشده درباره وضعیت زندانیان سیاسی در زندان شیبان اهواز از اعمال فشارهای جسمی و روانی علیه آنان حکایت داشت. شماری از زندانیان نیز با درخواست کمک، خواستار اطلاع‌رسانی درباره شرایط خود و توقف بدرفتاری‌ها شده‌اند.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، زندانیان سیاسی، به‌ویژه افرادی که احکام محکومیت آنان قطعی شده است، با ضرب‌وجرح شدید از سوی مأموران مواجه می‌شوند. در برخی موارد، مأموران با استفاده از شیلنگ‌هایی حاوی قطعات مس و آهن، زندانیان را مورد ضرب‌وشتم قرار داده و سپس آنان را بدون دسترسی کافی به آب، غذا و دارو به سلول‌های انفرادی منتقل می‌کنند.
همچنین قطعی آب و برق و محرومیت زندانیان محبوس در سلول‌های انفرادی از نیازهای اولیه زندگی، از دیگر موارد گزارش‌شده است. این شرایط، به‌ویژه برای زندانیان بیمار و مجروح، خطر تشدید آسیب‌های جسمی و روانی را افزایش می‌دهد. زندانیان خواستار توقف شکنجه و بدرفتاری، دسترسی به امکانات اولیه زندگی و رسیدگی فوری به وضعیت جسمی و درمانی خود شده‌اند.
وضعیت وخیم زندانیان بیمار و محکومان به اعدام در شیبان
در میان زندانیان محبوس در زندان شیبان، وضعیت جسمانی مختار آلبوشوکه، زندانی سیاسی عرب اهوازی، نگران‌کننده گزارش شده است. او که در قرنطینه این زندان نگهداری می‌شود، از بیماری کلیوی، بزرگ‌شدن فتق و انسداد مجرای ادرار رنج می‌برد. روز ۱۷ آبان نیز برای او سوند ادراری تعبیه شده است. وضعیت جسمانی این زندانی، نگرانی‌ها درباره دسترسی او به مراقبت‌های پزشکی تخصصی و درمان متناسب با بیماری‌هایش را افزایش داده است.
محمدمهدی پارسا، معترض ۲۱ ساله‌ای که به اعدام و ۲۰ سال حبس محکوم شده است، نیز در این زندان نگهداری می‌شود. از دیگر زندانیان سیاسی محبوس در شیبان می‌توان به غلامحسین کلبی، محکوم به حبس ابد که از سال ۱۳۷۹ در زندان به‌سر می‌برد؛ یحیی نواصری و عبدالامام زائری، هر دو محکوم به ۲۵ سال حبس؛ و همچنین مسعود جامعی، فرشاد اعتمادی‌فر، علیرضا مرداسی، حسن مصلاوی و رضا عبدالی اشاره کرد که به اعدام محکوم شده‌اند.
محرومیت زندانیان بیمار از درمان مناسب و نگهداری آنان در شرایطی که سلامت و جانشان را به خطر می‌اندازد، صرفاً یک تخلف اداری نیست؛ بلکه می‌تواند مصداق نقض حق بر سلامت و در مواردی نقض حق حیات باشد. مسئولان زندان موظف‌اند بدون تبعیض، دسترسی تمامی زندانیان به خدمات پزشکی ضروری و درمان تخصصی را تضمین کنند.
ضرب‌وجرح و محرومیت از درمان در زندان تهران بزرگ
در نمونه‌ای دیگر از برخورد خشونت‌آمیز با زندانیان، روز جمعه ۲۲ آبان ۱۴۰۵، شماری از زندانیان سیاسی در زندان تهران بزرگ، پس از اعتراض به نحوه برخورد مأموران با یکی از هم‌بندیان خود، مورد ضرب‌وجرح قرار گرفتند.
این درگیری پس از انتقال معین نجفی به اتاق افسر نگهبان آغاز شد. در پی اعتراض زندانیان به این اقدام و برخورد مأموران با رامین جونکی، تنش‌ها در زندان افزایش یافت. در ادامه، حدود ۱۰ مأمور به همراه عوامل داخلی زندان وارد سالن چهار شدند و شماری از زندانیان را مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.
در جریان این یورش، امیرحسین دستجردی از ناحیه قفسه سینه آسیب دید، اما مأموران از انتقال او به بهداری جلوگیری کردند. همچنین معین نجفی و رامین جونکی به سلول انفرادی منتقل شدند. رامین جونکی پس از چند ساعت به بند بازگردانده شد، اما معین نجفی تا زمان انتشار اطلاعات مربوط به این واقعه همچنان در سلول انفرادی نگهداری می‌شد.
جلوگیری از دسترسی زندانی مجروح به خدمات درمانی و استفاده از سلول انفرادی به‌عنوان ابزار تنبیه و سرکوب اعتراض، از مصادیق نقض حقوق بنیادین زندانیان و مغایر با تعهدات قانونی مسئولان زندان است.
تراکم جمعیت و شرایط نامناسب در زندان دستگرد اصفهان
اطلاعات منتشرشده درباره زندان دستگرد اصفهان نیز از تراکم شدید جمعیت و وضعیت نامناسب بهداشتی و رفاهی حکایت دارد. بر اساس گزارشی که در مردادماه ۱۴۰۵ منتشر شده، جمعیت این زندان بیش از ۱۰ هزار نفر برآورد شده است؛ در حالی که ظرفیت استاندارد آن حدود چهار تا پنج هزار نفر اعلام شده است.
این فاصله چشمگیر میان ظرفیت زندان و شمار زندانیان، به کمبود تخت و فضای کافی، گسترش کف‌خوابی و فشار مضاعف بر امکانات بهداشتی و درمانی منجر شده است. در برخی بندها نیز شمار زندانیان چند برابر ظرفیت سلول‌ها گزارش شده است. محدودیت دسترسی به خدمات درمانی، تغذیه نامناسب و دشواری ارتباط با خانواده و وکیل از دیگر مشکلات مطرح‌شده در این زندان است.
تراکم بیش از ظرفیت، علاوه بر تهدید سلامت جسمی و روانی زندانیان، دسترسی آنان به امکانات اولیه زندگی و شرایط انسانی نگهداری را نیز مختل می‌کند. مسئولان زندان موظف‌اند با رعایت استانداردهای انسانی، از نگهداری زندانیان در شرایطی که سلامت و کرامت آنان را به خطر می‌اندازد، جلوگیری کنند.
تداوم فشار بر زندانیان در دیگر زندان‌ها
در زندان قزلحصار کرج نیز زندانیان در اعتراض به اجرای گسترده احکام اعدام، بارها دست به تحصن و اعتصاب غذا زده‌اند. این اعتراض‌ها در مواردی با وعده مسئولان درباره توقف موقت اعدام‌ها پایان یافته است، اما نگرانی‌ها درباره تداوم اجرای احکام مرگ و فشار بر زندانیان همچنان پابرجاست.
همچنین در زندان‌های اوین و عادل‌آباد شیراز، محرومیت برخی زندانیان سیاسی و عقیدتی از اعزام به مراکز درمانی خارج از زندان، با وجود ابتلا به بیماری‌های جدی، گزارش شده است. ادامه بلاتکلیفی بازداشت‌شدگان و محدودیت دسترسی آنان به وکیل انتخابی، به‌ویژه در مراحل اولیه رسیدگی قضایی، از دیگر موارد نگران‌کننده در روند برخورد با زندانیان و بازداشت‌شدگان است.
مسئولیت قانونی حکومت در قبال سلامت و امنیت زندانیان
بر اساس قواعد حداقل استاندارد سازمان ملل متحد برای رفتار با زندانیان، موسوم به «قواعد نلسون ماندلا»، تمامی زندانیان باید به آب آشامیدنی سالم در زمان نیاز، غذای کافی، شرایط بهداشتی مناسب و خدمات درمانی ضروری دسترسی داشته باشند. این قواعد، هرگونه شکنجه و رفتار یا مجازات بی‌رحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز را به‌طور مطلق ممنوع می‌دانند. همچنین تنبیه بدنی، محروم‌کردن زندانی از غذا یا آب آشامیدنی و استفاده از سلول انفرادی در شرایط ممنوع‌شده در این قواعد، از جمله حبس انفرادی نامحدود یا طولانی‌مدت، مجاز نیست.
مطابق ماده ۷ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، شکنجه و هرگونه رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز ممنوع است. ماده ۱۰ همین میثاق نیز بر لزوم رفتار انسانی و احترام به کرامت ذاتی تمامی افراد محروم از آزادی تأکید دارد. این تعهدات بدون توجه به نوع اتهام، وابستگی سیاسی یا عقیدتی و نوع حکم صادرشده، شامل تمامی زندانیان می‌شود.
مجموع این موارد، تصویری نگران‌کننده از وضعیت زندان‌های ایران ارائه می‌دهد؛ وضعیتی که در آن ضرب‌وجرح، محرومیت از درمان و نیازهای اولیه، استفاده تنبیهی از سلول انفرادی و شرایط نامناسب نگهداری، سلامت، امنیت و جان زندانیان را در معرض خطر قرار داده است.
مسئولیت حکومت در قبال افراد محروم از آزادی، صرفاً به نگهداری آنان در زندان محدود نمی‌شود، بلکه حفاظت از جان، سلامت، امنیت و کرامت انسانی آنان را نیز در بر می‌گیرد. از این‌رو، انجام تحقیقات مستقل، فوری و بی‌طرفانه درباره موارد شکنجه و بدرفتاری، توقف فوری این اقدامات، تضمین دسترسی زندانیان بیمار و مجروح به خدمات درمانی، پایان‌دادن به محرومیت از نیازهای اولیه و پاسخ‌گویی آمران و عاملان این نقض‌ها، از الزامات قانونی و حقوق بشری حکومت است.
دیدگاهتان را بنویسید