بازدید تبلیغاتی از اوین در سایه محرومیت گزارشگر ویژه سازمان ملل از بازدید
22-جولای-2025
گروه خبری: زندانیان -
نفس در قفس، سه شنبه ۳۱ تیر ۱۴۰۴؛ خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران، روز دوشنبه ۳۰ تیرماه در گزارشی با رویکرد تبلیغاتی اعلام کرد که گروهی متشکل از ۱۵ خبرنگار و روزنامهنگار خارجی که از آنان به عنوان «مستقل» یاد شده، از بخشهایی از زندان اوین بازدید کردهاند. این در حالی است که تاکنون به گزارشگر ویژه سازمان ملل در امور حقوق بشر ایران، علیرغم درخواستهای مکرر، اجازهی ورود و بازدید از این زندان داده نشده است.
به گزارش «نفس در قفس»، ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، بنا بر محتوای منتشرشده، بازدید مذکور سه ساعت به طول انجامیده و تنها محدود به فضاهای غیرامنیتی نظیر بیمارستان، آزمایشگاه، رادیولوژی، دندانپزشکی، فیزیوتراپی، سالن ملاقات و سایر بخشهای عمومی که در جریان حمله هوایی اسرائیل آسیب دیدند بوده است. در این گزارش هیچ اشارهای به بازدید از بندهای امنیتی، از جمله بند ۲۰۹، سلولهای انفرادی، مکانهای اجرای احکام اعدام و محلهای مورد ادعای شکنجه و رفتارهای غیرانسانی نشده است. همچنین هیچ گزارشی از گفتوگو یا ارتباط مستقیم با زندانیان، بهویژه زندانیان سیاسی و عقیدتی، ارائه نشده است.
این در حالی است که پس از حملهی هوایی اخیر اسرائیل به زندان اوین، نگرانیها دربارهی وضعیت ایمنی و سلامت زندانیان سیاسی بهشدت افزایش یافته است. گزارشهای متعدد حاکی از آن است که شماری از زندانیان سیاسی در جریان این حمله دچار آسیب شدهاند و برخی نیز بدون اطلاع خانوادهها یا وکلایشان، بهطور اجباری به زندانهای دیگر یا مکانهای نامشخص منتقل شدهاند. تاکنون هیچ اطلاعرسانی شفاف و رسمی دربارهی سرنوشت این افراد صورت نگرفته است و مسئولان قضایی نیز در قبال سرنوشت آنان پاسخگو نبودهاند.
در چنین شرایطی، خودداری از نمایش بخشهای حساس زندان و عدم گفتوگو با زندانیان آسیبدیده، تلاشی آشکار در جهت سرپوش گذاشتن بر نقضهای جدی حقوق بشر و سرپوش گذاشتن بر واقعیت است
افزون بر این، هویت ۱۵ خبرنگار یا روزنامهنگار مورد ادعا نیز از سوی رسانهی مذکور اعلام نشده که این موضوع تردیدهای جدی دربارهی استقلال حرفهای و اعتبار بینالمللی آنان ایجاد میکند. چگونه میتوان از خبرنگاران «مستقل» سخن گفت، در حالی که قوه قضاییه جمهوری اسلامی خود فاقد استقلال نهادی است و ریاست آن طبق اصل ۱۵۷ قانون اساسی، نه با رأی مردم بلکه مستقیماً توسط رهبر جمهوری اسلامی منصوب میشود؟
«نفس در قفس» با تأکید بر اصول جهانی حقوق بشر، از جمله، حق دسترسی به اطلاعات، اصل منع شکنجه و رفتار غیرانسانی و حق برخورداری از دادرسی عادلانه، اعلام میکند که چنانچه قوه قضاییه جمهوری اسلامی ایران مدعی رعایت این استانداردهاست، باید در گام نخست امکان بازدید بیقیدوشرط گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد را از تمامی بخشهای زندان اوین فراهم کند. این بازدید باید شامل بندهای امنیتی، سلولهای انفرادی، مکانهای شکنجه و اعدام و همچنین امکان ملاقات و گفتوگو با زندانیان سیاسی و عقیدتی باشد.
تا زمانی که چنین دسترسی مستقلی فراهم نشود، اقدامات تبلیغاتی و بازدیدهای نمایشی و گزینشی نمیتواند معیار اثبات رعایت حقوق بشر یا پاسخ به نگرانیهای مشروع جامعه بینالمللی تلقی شود.