اجرای حکم اعدام شهرام صادقی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴؛ تداوم اعدام زندانیان سیاسی در بی‌اعتنایی به هشدارهای جهانی

نفس در قفس، یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵؛ حکم اعدام زندانی سیاسی شهرام صادقی، از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴، که از سوی دادگاه انقلاب کرج به اعدام و مصادره اموال محکوم شده بود، سحرگاه امروز در زندان قزلحصار کرج اجرا شد.

به گزارش گزارشگران «نفس در قفس»، ارگان خبری لیگ حقوق بشر زندانیان ایران، بر اساس گزارشی که خبرگزاری میزان، وابسته به قوه قضاییه جمهوری اسلامی، منتشر کرده است، شهرام صادقی به اتهام «اقدام عملیاتی به نفع رژیم صهیونیستی و آمریکا و گروه‌های متخاصم موضوع ماده یک قانون تشدید مجازات جاسوسی و همکاری با رژیم صهیونیستی و کشورهای متخاصم علیه امنیت و منافع ملی» در شعبه‌ای از دادگاه انقلاب کرج به مجازات اعدام و «مصادره کلیه اموال» محکوم شده بود.

بر اساس همین گزارش، پس از ابلاغ حکم به متهم و وکیل او، پرونده برای رسیدگی به فرجام‌خواهی به دیوان عالی کشور ارسال و حکم صادرشده از سوی دیوان عالی کشور تأیید شده است. در ادامه، حکم اعدام سحرگاه یکشنبه ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ اجرا شد.

در گزارش قوه قضاییه محل اجرای حکم اعلام نشده است، اما بر اساس اطلاعات دریافتی، حکم اعدام شهرام صادقی در زندان قزلحصار کرج اجرا شده است.

روایت قوه قضاییه از پرونده

مقام‌های قضایی جمهوری اسلامی مدعی شده‌اند که شهرام صادقی شامگاه ۱۸ دی ۱۴۰۴، هم‌زمان با اعتراضات سراسری، در حوالی چهارراه گلزار کرج با خودرو به سمت نیروهای انتظامی و یگان ویژه حرکت کرده و در نتیجه این اقدام، هفت مأمور فراجا مصدوم شده‌اند.

بر اساس روایت منتشرشده از سوی قوه قضاییه، صادقی پس از این حادثه متواری شده و مأموران امنیتی پس از مدتی او را در یک کمپ ترک اعتیاد شناسایی و بازداشت کرده‌اند. در این روایت همچنین ادعا شده است که او برای مخفی ماندن، از هویت جعلی استفاده کرده است.

روایت متفاوت شهرام صادقی از حادثه

بر اساس آنچه در گزارش رسمی قوه قضاییه درباره اظهارات متهم آمده است، شهرام صادقی پس از بازداشت، روایت متفاوتی از وقایع آن شب ارائه کرده بود.

او گفته بود که از اسلامشهر تهران به سمت منزل خود در کردان ساوجبلاغ در حرکت بوده و در مسیر، برای مراجعه به یک طباخی وارد محدوده چهارراه گلزار کرج شده است. وی مدعی شده بود که خودروی او در این محل به سرقت رفته و بلافاصله موضوع را از طریق پلیس ۱۱۰ اطلاع داده است.

با این حال، در همان گزارش قضایی ادعا شده است که صادقی در ادامه تحقیقات پذیرفته بود که در شب حادثه به چهارراه گلزار، که از محل‌های تجمع معترضان بوده، مراجعه کرده و در حالی که نیروهای یگان ویژه در محل حضور داشته‌اند، خودرو را با سرعت به سمت مأموران هدایت کرده است.

قوه قضاییه همچنین مدعی شده است که پس از مصدوم شدن هفت مأمور، صادقی از محل دور شده و سپس با همکاری معترضان خودروی خود را به آتش کشیده است.

ابهام درباره روند دادرسی و ادعای شکنجه و اعترافات اجباری

در خصوص پرونده شهرام صادقی، گزارش‌های منتشرشده از سوی منابع حقوق بشری حاکی از آن است که وی پس از بازداشت در شرایطی قرار داشته که ابهامات و نگرانی های جدی درباره نحوه بازجویی، دسترسی مؤثر به وکیل و رعایت تضمین‌های دادرسی عادلانه ایجاد کرده است.

بر اساس این گزارش‌ها، شهرام صادقی در دوران بازداشت تحت فشار و شکنجه قرار گرفته و اعترافاتی علیه خود ارائه کرده است. صرف استناد به اعترافات منتسب به یک متهم، به‌ویژه در پرونده‌هایی که مجازات اعدام برای آنها صادر شده است، نمی‌تواند جایگزین بررسی مستقل درباره شرایط اخذ این اظهارات شود.

همچنین در گزارش منتشرشده از سوی قوه قضاییه، اطلاعات روشنی درباره زمان و نحوه دسترسی شهرام صادقی به وکیل منتخب، حضور مؤثر وکیل در مراحل تحقیقات مقدماتی، امکان مطالعه پرونده، فرصت کافی برای دفاع و نحوه رسیدگی به ادعاهای مطرح‌شده از سوی متهم ارائه نشده است.

نگرانی‌های حقوق بشری درباره صدور حکم اعدام

استفاده از مجازات اعدام در پرونده‌های مرتبط با اعتراضات و اتهامات امنیتی، همواره با نگرانی جدی نهادهای حقوق بشری مواجه بوده است؛ به‌ویژه هنگامی که روند رسیدگی قضایی شفاف نباشد یا درباره دسترسی متهم به وکیل منتخب و مستقل و همچنین نحوه اخذ اعترافات ابهام وجود داشته باشد.

در پرونده شهرام صادقی نیز، با توجه به اینکه وی از بازداشت‌شدگان اعتراضات دی‌ماه ۱۴۰۴ بوده و حکم اعدام او بر اساس اتهامات امنیتی و سیاسی صادر شده است، ضرورت بررسی مستقل و شفاف تمامی مراحل بازداشت، بازجویی، محاکمه و فرجام‌خواهی بیش از پیش اهمیت دارد.

بر اساس ماده ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی، که جمهوری اسلامی  به آن پیوسته است، هر فرد متهم به ارتکاب جرم از حق برخورداری از یک دادرسی عادلانه و علنی توسط دادگاهی مستقل و بی‌طرف برخوردار است و باید امکان کافی برای آماده‌سازی دفاع و ارتباط با وکیل منتخب خود داشته باشد.

همچنین بر اساس ماده ۷ همین میثاق، شکنجه و رفتار یا مجازات ظالمانه، غیرانسانی یا تحقیرآمیز ممنوع است. بنابراین، در صورت صحت ادعاهای مربوط به شکنجه یا اخذ اعتراف تحت فشار، چنین اظهاراتی نمی‌تواند مبنایی مشروع برای صدور حکم اعدام قرار گیرد و باید درباره آن تحقیقات مستقل و مؤثر صورت گیرد.

اجرای حکم اعدام شهرام صادقی در حالی انجام شده است که درباره جزئیات روند دادرسی، شرایط بازجویی و نحوه دسترسی او به وکیل منتخب، همچنان ابهام‌هایی وجود دارد.